Fyrsti áfangi Blikastaða samþykktur

Saga og samvinna
Skipulagstillaga að deiliskipulagi fyrir 1. áfanga Blikastaða var afgreidd á fundi Skipulags- og umhverfisnefnda þann 27. mars.
Þetta eru tímamót í sögu Mosfellsbæjar en áform um uppbyggingu á þessu svæði eiga sér langa sögu. Nefndin hefur fjallað um skipulag Blikastaða nánast allt kjörtímabilið í samstarfi við fjölmarga sérfræðinga og starfsfólk Mosfellsbæjar. Umsjón með gerð deiliskipulags var í höndum Nordic Office of Architecture, ásamt Eflu verkfræðistofu og dönsku landslagsarkitektastofunni SLA í nánu samstarfi við umhverfissvið Mosfellsbæjar og skipulagsfulltrúa Mosfellsbæjar. Fjölmargir aðrir hafa komið að gerð þessa skipulags og hafa samráðsfundir með umsagnar- og hagsmunaaðilum verið fjölmargir.
Skipulagslýsing var auglýst í desember 2023. Skipulagstillaga til forkynningar (vinnslutillaga) var auglýst í desember 2024 og þá var opinn kynningarfundur í Hlégarði í janúar 2025. Í júní 2025 var opið hús á Blikastöðum. Í janúar 2026 var tillagan auglýst í samræmi við lög og var hún afgreidd eins og áður sagði 27. mars.

Gæði framar öllu
Gríðarleg vinna hefur farið í vinnu við skipulagið og er hún sú umfangsmesta sem ráðist hefur verið í hjá sveitarfélaginu. Það hefur líka verið lofað af fagfólki og sem dæmi fær skipulagið umsögnina mjög gott hjá Ásdísi Hlökk Theodórsdóttur fyrrverandi skipulagsstjóra ríkisins og aðjunkt í skipulagsfræði við Háskóla Íslands. Þar ber Ásdís hverfið saman við 23 hverfi, nýleg íbúðarhverfi og engin önnur ný hverfi á jaðri þéttbýlisstaða fengu niðurstöðuna „mjög góð“ eða „góð“ í úttektinni. Sjö slík hverfi á höfuðborgarsvæðinu voru greind.

Náttúruleg nálgun
Skipulagið byggir á náttúrulegri nálgun. Í stað þess að teikna fyrst byggð er byrjað á að greina græn svæði. Það sem kom fljótlega í ljós þegar farið var að skoða ofanvatnslausnir að fyrir voru lækir sem runnu eða höfðu runnið á svæðinu. Þannig afmarkast fyrsti áfangi að hluta til af þessum lækjum sem verða hluti af grænum svæðum hverfisins. Hönnuðir komu líka auga á klappir sem voru víðs vegar á skipulagssvæðinu. Þessar klappir eru núna hluti af landslagi svæðisins og tengja saman ofanvatnsfarvegina á svæðinu og eru líka leik- og dvalarsvæði.
Hverfið er byggt upp í samræmi við 3-30-300 regluna sem segir að þrjú tré eigi að sjást frá hverri íbúð, að 30% af yfirborði hverfisins eigi að vera gróðurþekja og að það eigi að vera um eða undir 300 metrar frá hverri íbúð í næsta almenningsgarð eða grænt svæði. Rannsóknir sýna að það að dvelja í eða jafnvel bara horfa á græn svæði eykur vellíðan fólks.

Mikilvægi þess að standa vörð um þetta skipulag
Í bókun Skipulags- og umhverfisnefndar þegar skipulagið var afgreitt er skipulaginu fagnað og sagt að „hér liggi fyrir metnaðarfull og vel unnin tillaga sem byggir á skýrri sýn um náttúrumiðaða og lifandi byggð þar sem gæði almenningsrýma, grænna innviða og daglegs lífs eru höfð að leiðarljósi. Nefndin telur að með tillögunni sé lagður sterkur grunnur að nýju hverfi sem geti orðið fyrirmynd að uppbyggingu á höfuðborgarsvæðinu við samgöngu- og þróunarása” Jafnframt er brýnt fyrir framtíðarskipulagsnefndum að halda fast í þá sýn um gæði grænna svæða og markmið með skipulaginu. Sérstaklega er mikilvægt að tryggja ásýnd og yfirbragð byggðarinnar og finna jafnvægi milli þarfa markaðar, væntinga uppbyggingaraðila og þeirra gæða sem sveitarfélagið vill tryggja í umhverfi nýrra íbúa.

Sjálfbærni og þéttleiki
Blikastaðaland er á skilgreindum samgöngu- og þróunarásum og uppbygging á svæðinu styður við hagkvæma nýtingu lands, sjálfbæra þróun, forsendur og farþegagrunn Borgarlínu. Hún styður líka markmið svæðisskipulags höfuðborgarsvæðisins sem Mosfellsbær hefur samþykkt en það markmiðið kveður á um aukna uppbyggingu á samgöngu- og þróunarásum. Þessi nálgun hefur alltaf legið fyrir og skýrir þann þéttleika sem er við samgönguásinn en það er leiðin þar sem Borgarlínan liggur í gegnum bæinn..
Á öðrum uppbyggingarflekum í Mosfellsbæ er stefnan að byggja lágreistari byggð sem einnig verður í góðri tengingu við náttúru eins og þetta hverfi verður. Hraðinn á annarri uppbyggingu í Mosfellsbæ ræðst að mestu leyti af því hvernig sveitarfélagið ræður við að byggja upp innviði samhliða fjölgun íbúa. Mest af byggingarlandi Mosfellsbæjar er í eigu einkaaðila og fer skipulagning nýrra byggingarreita því fram í samstarfi viðað við landeigendur. Samningur um uppbyggingu á Blikastöðum felur t.a.m. í sér að landeigandi greiðir samtals 16 milljarða á uppbyggingartímanum til Mosfellsbæjar sem gerir bæjarfélaginu mögulegt að byggja hverfið og innviði þess upp nokkuð hratt. Hraðinn á uppbyggingu á öðrum íbúðasvæðum ræðst því að stærstum hluta af getu sveitarfélagsins til innviðauppbyggingar og þátttöku landeigenda í þeirri uppbyggingu.

Valdimar Breiðfjörð Birgisson
Formaður Skipulags- og umhverfisnefndar Mosfellsbæjar.