Vinnum saman – Það er tími til breytinga, börnin bíða

Við tyllum okkur á gólfið, horfumst í augu við barnið og látum boltann rúlla. Þá tekur lífið við. „En mamma…?” spyr barnið.
Hvað er það sem tekur við þegar barnið hefur gert allt sem í sínu valdi stendur til að standa sig? Hættir barnið að vera barnið mitt við 18 ára aldur?
„Engar áhyggjur mamma og pabbi, ég rappa mig bara í gegnum þetta. Þessi Neyðarvistun er geggjuð því klefafélaginn er massa harður nagli og gefur mér bara eitthvað sterkara. Allt fullt af liði hér og öskrin, þau svæfa. Hvað tekur svo við? Er það vistun í kistu? Mamma! Pabbi!“
Leitarbeiðnir eftir börnum, skv. tölum í desember 2025, voru 369 en árið 2024 voru þær 247. Hvernig miðlast fjármagnið? Ratar það til barna?
Þann 30. nóvember 2020 var stjórnarfrumvarpi þáverandi félags- og barnamálaráðherra dreift á Alþingi. Markmiðið var að setja á fót nýja stjórnsýslustofnun, Barna- og fjölskyldustofu. „Stofnuninni er ætlað að sinna ýmsum verkefnum sem tengjast þjónustu við börn og fjölskyldur þeirra …“, segir í inngangsorðum greinargerðarinnar.
Hægt er að telja upp ótal skýrslur, úttektir og rit varðandi þessa úrræði og úrræðaleysi fyrir börn í vanda og með vanda, fjölþættan vanda. Við vitum að til eru úrræði eins og MST (minna íþyngjandi heimaúrræði) og Blönduhlíð (meðferðarheimili, 8-12 vikur). Langtímaúrræðið (framhaldsúrræði) Bjargey fyrir stúlkur/stálp er til

staðar, Stuðlar hafa brunnið og Lækjarbakki (fyrir drengi) í viðgerð vegna myglu og slælegs aðbúnaðar. Unnið er að koma fyrir um 6 rýmum að Gunnarsholti. Þetta er augljóslega ekki nóg og í raun alvarlegt ástand.
Í árskýrslum BOFS má lesa að árið 2022 nam heildarkostnaður við rekstur BOFS 1,9 milljörðum króna, árið 2023 um 2,4 milljörðum króna og árið 2024 um 2,7 milljörðum króna. Árið 2022 nam launakostnaður um 79,0% af heildarkostnaði BOFS, 79,2% árið 2023 og 74,1% árið 2024. Af þessu fór um 70% af heildarkostnaði í vistun og meðferð árið 2024.
Grípa þarf inn í mál barna í vanda áður en það verður um seinan. Greiningar dragast úr hófi og úrræðin enda í bið. Innan BOFS virðast aðeins biðraðir á biðraðir ofan, seintæk úrræði og í raun má greina vanmátt sem og getuleysi.
Það er miður að ferðalagið til farsældar barna hafi endað á þessum stað. Úrræðin hjá einkaaðilum á þessu sviði, sem er oft gripið til séu biðraðir langar og neyðin mikil, kosta allt að 12 milljónum á mánuði fyrir eitt barn.
Við foreldrarnir erum ekki alltaf með lausnir eða getuna, tæknina og tólin, aðstöðuna og bjargirnar í þessum flókna heimi. Fer fjármagnið í úrræðin fyrir börnin eða fer það allt í yfirbyggingu stjórnsýslunnar, flækjustigið og fæðukeðju BOFS? Á meðan námskeiðum þar innandyra fjölgar fer minna í málefni. Hvort er BOFS fyrir börnin eða börnin fyrir BOFS?
Nú þarf að leita út fyrir landsteinana, til Hollands eða til Suður Afríku. Ætti það ekki að vera sómi hverrar þjóðar að geta séð um sín eigin börn?
Boltinn er hjá BOFS, sveitarstjórnum, Alþingi og ríkisstjórn.

Ingibjörg Einarsdóttir, móðir drengja
Sveinn Óskar Sigurðsson, faðir stúlkna